[CRA]

Bu can var oldukça bu fani tende Sevdamsın bırakmam en kara günde Doğacak yavrumun hakkı var sende Yerle bir olsan da bizimsin Harput.

Elazığ deyince babam gelirdi aklıma! Küçüklüğümde işi gereği gittiği ve onu hasretle beklediğim zamanlara yasaklıürürdü beni ismi. Oysa tanıdığımda sadece bir hasret şehri değil artık. Babaların şehri, evlatlarına “bu adam benim babam sekiz köşe kasketiyle…â€? diye şarkı sözleri yazdıran duygu yüklü şehir. Anadolu nedir dediğinizde işte küçük Anadolu diyebileceğimiz örnek şehrimiz, sadece bir şey değil pek çok şeydir Elazığ…

Elazığ, Doğu Anadolu bölgesi içerisinde yer alan, üç tarafı göllerle çevrili şirin bir ilimizdir. ilk bakışta suların ve mavilerin arasında kaybolmuş gibidir. Caddeleri, sokakları rengârenk çiçeklerle kaplıdır. Havası temiz, insanları sıcaktır. Halkın bir kesimi modaya uygun giyinse de yöreye uygun kıyafetler görürsünüz gezerken sokaklarında. Bayanlarda estetik duruşlu şalvar, erkeklerde soğukta giydikleri “sekoâ€? dedikleri paltoları var. Hatta erkekler sekolarını şöyle bir omuzlarına atarak ayakkabılarının da arkalarına basarak meydan okur gibi yürürler sokaklarda. Tabiî ki yöreye özgü sekizgen şekilde yapılmış “sekiz köşe kasketâ€? dedikleri şapkalara da bolca rastlarız. Amcam dükkândan eskiyi verip, yeniler şapkasını ve nasıl durduğuna da vitrinin camından son bir kez göz atarken öyle içten, öyle bizden birisidir ki, yurdumuz insanının samimiyetine bakınca duygulanırsınız. Şehrin sıcak insanlarını en iyi tanıyacağınız yer hayatın ta kendisi sayılan çarşılarıdır. Bir tarafta usta elleri seyredebileceğiniz bakırcılar, bir tarafta mis gibi kokularıyla baharatçılar ve peynirciler çarşısı. Elazığ’ın ünlü orcik şekerinin tadına bakmalısınız.

il Sınırları içindeki en önemli akarsu Fırat ve kollarıdır. Dağların ovaların arasında akan Fırat, yavaşça süzülürken bereketiyle uçsuz bucaksız görünen ovayı beslemektedir. Sonra müthiş Hazar Gölü karşımıza çıkar. Sanki derya deniz gibi büyük dururken, ortasında bulunan Bizans döneminden kalmış batık şehrin görüntüsü şaşkınlık verir. Mavi, berrak, tuzsuz ve sodasız suların içinde sarı taşlardan kemerler, bir zamanlar yaşanmışlığın simgesidir. Gölün çevresinde dinlenme te- sisleri, lokanta, piknik alanı ve balık evleri bulunmaktadır. Göl, çevre iller için tatil merkezidir. Arkamıza baktığımızda Hazar Baba Dağı’nı görürüz. Sırtına beyaz sekosunu almış gibi heybetiyle bizleri yamaç paraşütü yapmaya davet eder. Evet, bu bölgede Hazar Baba Dağından, Hazar Gölüne doğru yamaç paraşütü yapılmaktadır. Büyük bir özgürlük duygusuyla kuşları anlayabilmeyi vaat eder. Hazar Baba Dağında Türkiye’nin önde gelen kayak merkezi de bulunmaktadır. Dağın karlı yüksekliklerinde kar kayağı yapabildiğiniz gibi, birkaç gün sonra Hazar gölünde de su kayağı yapabilirsiniz. Ayrıca Şehir, Keban, Karakaya, Kralkızı ve Özlüce gibi önemli baraj gölleri ile çevrilidir. Keban Barajı Türkiye’nin en büyük enerji üretim tesisidir ve Elazığ’da bulunması şehre önem kattığı gibi, 1974 yılından bu yana ülkemize de büyük güç vermiştir. Görsel anlamda güzellik katması ise apayrı bir şeydir. Keban baraj gölünde şehir içi ulaşımda feribot seferleri de yapılmaktadır. Mutlaka bu sefere çıkmalı, o manzaraları, o görsel güzelliği görmelisiniz.

NEDEN HARPUT iLE ANILIR?
Harput, bugünkü Elazığ il merkezinin 5 km. kuzey doğusunda yer alır. Elazığ il merkezi, Tarihi Harput şehrinin, yerleşime elverişli olmayışı, tabiat şartlarının zorluğu nedeniyle buradan, 1879 yılında, şimdiki yerleşim merkezine "Mamurat-ül Aziz" ismi ile nakledilmiştir. Halkça, “Elazizâ€? diye benimsemiş, en son "Elazığ" ismini almıştır. Elazığ kent merkezinin geçmişi yeni olmakla birlikte yerleşim olarak bölgenin tarihi oldukça eskidir. Bu nedenle Elazığ’ın tarihi, devamı durumunda olduğu Harput’un tarihi ile birlikte ele alınır.
Dünün Süt Kalesiyle, mektep ve medreseleriyle, camileri, hanları hamamları, çarşıları âlim ve sanatkârları ile ünlü Harput özelliklerini zaman içerisinde kültüründe büyümüş insanları sayesinde geliştirerek bugünün önemli bir ili haline gelmekte olan Elazığ’ı ortaya çıkarmıştır.

“Türküler, hayratlar sana çok yarmış Terk edip gidenleri hasretin sarmış Kürsü başlarında ne meşkler varmış Sazımın telinde sözümsün Harputâ€? Elazığ da bir de “Kürsü Başıâ€? geleneği vardır. Ortası oyuk zeminin içerisinde köz ateş konulur üzerine kürsü denilen tahta masa konulur. Üzerine yorgan serilir. Kışın erkekler kürsünün etrafına dizilirler güzel sohbetler edilir, sazlar çalınır, yöreye özgü oyunlar oynanır. Çetene kahvesi dedikleri özel kahvelerinden içilir. Elazığ’da kahvehaneler de bol görülür ve buralarda Elazığ insanlarıyla sohbet bir başka güzeldir. Sohbetlerden birinde kim bilir belki de “Çayda Çıra Oyunuâ€?nun efsanesi konu edilir. Çayda çıra dünyaca mumlu dans diye bilinip, Elazığ’ın ve Türkiye’nin tanınmasına katkıda bulunmaktadır. Birde efsanesini burada dinlemelisiniz. “Üç lüleli çeşmen akıyor hala Alacanın içi kalbime cila Ulucami muhtaç vefalı kula Sevgimi yansıtan yüzümsün Harputâ€? Harput’ta bulunan camiler hepsi birbirinden farklı görsel güzellik sunar. “Alacalı Camiâ€?nin minaresi siyah beyaz iki renkli, kapısı ise yonca yaprağı şeklinde hoş durur. “Sara Hatun Camiiâ€?nin de minaresi de iki renkli ve zarif desenli, görülmeye değer olduğu gibi, içindeki minber ve mihrabı tarihi kıymete sahiptir. “Kurşunlu Camiâ€? ise Osmanlı devri camilerinin en güzel örneklerindendir minberi tam bir sanat eseridir. O tahtadan oymalar o kakmalar dantel gibi işlenmiştir. Camilerin içinde huzur bulduğunuz gibi Kurşunlu camiinin avlusunda bulunan tam 1700 yıllık tarihi çınarın altında serin esintilerle de huzurlu saatler geçirebilirsiniz. “Ulu camiâ€? ise Harput’ta günümüze gelmiş en eski yapıdır içi tuğla ve moloztaştan bol kemerli yapısıyla sade görünür. Minaresi ise ilginç, kim demiş Türkiye’de pizza kulesi mimarisi yok dedirtecek gibi eğik durur kasten mi yoksa deprem sonrası mı böyle eğilmiştir hala bilinmez. Cuma günleri ise Elazığ’ın en büyük camisine akın eder halk öyle kalabalık olur ki, heybetli “izzet Paşa Camisiâ€? tüm Elazığ’ı huzur kaplar. Camilerin yanında Harput’ta Süryanilerin en eski yapısı olan “Meryem Ana Kilisesiâ€? de turistlerin ilgisini çekmektedir. Ziyarete ve ibadete açıktır. Kalenin taşlarına bitişik kilise, ev gibi döşenmiştir. “Kayabaşı artık mesire yeri Dabakhane suyu çağlamaz diri Buzluğun buzları olmuyor iri içimi kavuran sızımsın Harputâ€?

Emevi saraylarından itibaren Osmanlı kültüründe önemli yeri olan, batılıların da ilgisini çeken seslerin eko yaptığı hanımların eğlendiği keyifli hamamlar ve hamam geleneği buralarda oldukça fazladır. Elazığ ili, asırlardır şifalı sularıyla da ünlüdür. “Yurtbaşı maden suyuâ€?çeşme gibi akıp, içenlerin birçok hastalığına şifa vermektedir. Yer üstü olduğu kadar yer altı zenginlikleri ile de dikkat çeken ilimizde bir “Buzluk Mağarasıâ€? vardır ki, doğa hayranları burayı görmeden geçmemeli. Hayranlık verici ve hayret uyandırıcı bir güzelliktedir. Buzlarla kaplı serinlik, kışınsa içinizi ısıtan gizemi var buranın.


Birçok medeniyete ev sahipliği yapmış Harput bu dönemlerden kalan zengin bir tarihi mirasa sahip. Çeşmeler ve otantik mimariye sahip bu evler şehrin görülmeye değer tarihi dokusunu oluşturuyor.


Belek (Balak) Gazi Anıtı
Kendisi, Artukoğulları devrinde; adı hala anılan ve Harput’un yetiştirdiği en ünlü Türk Fatihi’dir. Şimdilerde mezarının yeri belli olmayan Belek Gazi, Haçlı seferlerinde büyük başarılar sağlamış ve kendini bu bölgelere adamış bir komutandır. Anıt şehrin en yüksek yerinde, sanki hala şehri korumak için durmaktadır.


Anadolu’muzu tanırken “Arap Baba mescidi ve Türbesiâ€? görülmesi gereken yerlerdendir. Kitabesine göre 1279 yılında yaptırılmıştır. Arap Baba'nın çürümemiş cesedi ve kesik başının olmasından dolayı Türkiye'de olduğu gibi yurtdışında da yaygın bir üne sahiptir. Türbe içinde üzeri yeşil kumaşla örtülü camdan bir sanduka içerisindedir, türbeye gittiğinizde küçük pencere gibi bir kapıdan içeri girersiniz. Çürümemiş cesedi görmek isterseniz sandukanın örtüsü açılarak
sadece göğüs kısmını gösteriyorlar.


Haber: Melisa Evren KÜÇÜK
Fotoğraflar:ilhan BAYRAK


gezi@ogungazetesi.com.tr


OGÜN-21-27.Ekim.2007/Sayı:43/Sayfa:17


http://www.ogun.com.tr/haber/?h=34453